Nolakoak dira izpilikuak?
Itxura: izpilikua erraz bereizten da hostotzaren gainetik espiral moduan altxatzen diren lore-punta estu eta luzeengatik. Hosto lineal eta grisaxkek kontraste ederra sortzen dute lore more, urdin edo arrosarekin. Barietate ezagunenak Lavandula angustifolia (ingeles izpilikua) eta Lavandula stoechas (tximeleta izpilikua) daude.
Usain nahastezina: beren usaina da ezaugarririk bereizgarriena. Loreek dituzten olio esentzialek lurrin fresko eta lasaigarria askatzen dute ukitzean. Gizakientzat atsegina izateaz gain, intsektuak modu naturalean uxatzeko ere balio du.
Moldakortasuna eta erresistentzia: Izpilikua landare sendoa eta moldakorra da. Ondo drainatutako lurzoruak eta eguzki askoko tokiak gustuko ditu, baina baldintza zailagoetan ere han daiteke, hala nola lur pobre edo klima lehorretan.
Bizitza zikloa: Landare iraunkorra da, eta udaberrian zein udan loratzen da. Bere lore koloretsuek lorezainak ez ezik, erleak eta tximeletan bezalako polinizatzaile onuragarriak ere erakartzen dituzte.
Izpilikuen erabilerak
Aromaterapia: Izpilikua oso estimatua da bere propietate lasaigarriengatik. Bere olio esentziala estresa gutxitzeko, loa hobetzeko eta erlaxazioa sustatzeko erabiltzen da. Izpiliku lehorrezko poltsatxoak armairuetan jar ditzakezu, edo lore-sortak eta saskiak etxea modu naturalean girotzeko erabili.
Kosmetika eta zainketa pertsonala: Izpilikuaren olio esentziala askotan erabiltzen da kosmetika eta higiene produktuak egiteko, propietate antiseptikoak eta usain atsegina dituelako. Xaboi, krema, xanpu eta larruazala zaintzeko produktu askotan aurki daiteke.
Sukaldaritza: Agian harrigarria irudituko zaizu, baina izpilikua sukaldean ere erabil daiteke. Bere loreak infusioetan, xarabeetan, izozkietan edo postreetan gehitu daitezke, lore-ukitu fin bat emateko. Garrantzitsua da izpiliku jangarria erabiltzea eta neurrian erabiltzea, zaporea oso bizia izan baitaiteke.
Intsektuen uxatzaile: Izpilikua eltxo eta sitsen aurkako uxagarri naturala da. Lorategian edo terrazan landatzeak, edo etxe barruan lore-sortatxoak jartzeak, intsektuak urruntzen lagun dezake.
Lore lehorretarako aproposa: Izpilikuaren loreak ezin hobeak dira lehortzeko eta lore-sortetan erabiltzeko. Lehortze-prozesuak usaina eta kolorea mantentzen ditu, urte osoan izpilikuak gozatzeko aukera ematen du.
Izpilikua zaintzeko aholkuak
Lurzorua eta kokapena: Izpilikuek lurzoru ondo drainatuak eta eguzki askoko tokiak behar dituzte. Egunean gutxienez sei orduko eguzkia jasotzen duen leku batean landatzea gomendatzen da. Saihestu lur hezeegiak, sustraiak usteltzeko arriskua baitago.
Neurrian ureztatu: Behin sustraituta dagoenean, izpilikua lehorteari ondo eusten dion landarea da. Neurrian ureztatu behar da.
Sarri inausi: Inausketa ezinbestekoa da forma trinkoa mantentzeko eta hazkundea suspertzeko. Loraldia amaitu ondoren inaustea komeni da, adarkatzea indartzeko, eta udaberrian forma mantentzeko.
Izurriteen kontrola: Izpilikuak zorrien eta akaroen erasoak jasateko joera izan dezake. Horregatik, tarteka errebisatzea gomendatzen da, eta behar izanez gero, produktu naturalak erabiltzea, hala nola Bioflower Ecothrin, %100 produktu naturala.
Ongarria neurrian erabili: Nahiz eta lur pobreetan hazteko gai izan, udaberri hasieran ongarri orekatua emateak hazkundea eta loraldia hobetzen ditu. Ongarri organikoak erabiltzea gomendatzen da lurzorua osasuntsu mantentzeko.
Izpilikua apaingarri hutsa baino askoz gehiago da: usainaren, edertasunaren eta ongizatearen iturri naturala da. Lorategian, terrazan, patioan edo balkoian landatuta ere, ziur gozatuko duzula!
