Landareak behar bezala ongarritzea: hazkunde osasuntsurako gida praktikoa

Ura, argia eta substratu egokia ezinbestekoak dira landareak egoera onean mantentzeko. Baina badago ahaztu behar ez dugun beste alderdi bat: elikadura. Beste edozein izaki bizidunek bezala, landareek hainbat elementu mineral behar dituzte hazteko, hostoak eta sustraiak garatzeko, loreak eta fruituak sortzeko eta osasuntsu eta indartsu mantentzeko.

Landareak behar bezala ongarritzea ez da noizean behin ongarria botatzea bakarrik. Gakoa landareak behar dituen mantenugaiak, behar duen kantitatean eta une egokian ematea da. Izan ere, ongarri gehiegi ematea bezain kaltegarria izan daiteke ongarririk ez ematea.

Artikulu honetan, ongarritzearen oinarrizko alderdiak eta landare osasuntsu eta indartsuak izateko hainbat aholku azalduko ditugu.

Zergatik da beharrezkoa landareak ongarritzea?

Landareek behar dituzten mantenugaietako batzuk substratutik lortzen dituzte. Baina, denborarekin, mantenugai horiek gutxitu egin daitezke, batez ere lorontzietan hazten diren landareetan, lur-kopurua mugatua baita.

Gainera, ureztatzeko urak eta landarearen etengabeko hazkundeak eskuragarri dauden mantenugai batzuk gutxitzea eragin dezakete.

Ongarritzearen bidez, elementu horietako batzuk berritzen dira, eta landareari hazten eta garatzen jarraitzeko behar dituen baliabideak ematen zaizkio.

Lorategian, lur emankor batek mantenugaiak denbora luzez eman ditzake, batez ere materia organikoa aldizka gehitzen bada. Lorontzietako landareek, ordea, aldian behingo ongarri-ekarpena behar izaten dute maizago.

Landareen mantenugai nagusiak

Ongarriez hitz egiten dugunean, normalean hiru mantenugai nagusitan jartzen dugu arreta: nitrogenoa (N), fosforoa (P) eta potasioa (K).

Nitrogenoa

Nitrogenoa batez ere landarearen atal berdeen garapenarekin lotuta dago. Hostoak eta zurtoinak sortzen laguntzen du eta hazkunde egokia izateko ezinbestekoa da.

Nitrogeno-faltaren aurrean, landarea gutxiago haz daiteke, eta hostoek kolore argiagoa edo horixka har dezakete.

Baina nitrogeno gehiago ez da beti hobea. Gehiegizko nitrogenoak hazkunde azkarregia eragin dezake, baita ehun ahulagoak eta mantenugaien arteko desorekak ere.

Fosforoa

Fosforoak landarearen hainbat prozesu metabolikotan parte hartzen du. Garrantzitsua da sustraiak garatzeko, baita loreak eta haziak sortzeko ere.

Lore-landareentzako ongarriek fosforoa izan ohi dute, baina horrek ez du esan nahi fosforo gehiago emanez gero landarea automatikoki gehiago loratuko denik. Loraldiaren araberakoak dira hainbat faktore: landare-espeziea, argia, tenperatura eta landarearen egoera orokorra, besteak beste.

Potasioa

Potasioak landarearen hainbat prozesu fisiologikotan parte hartzen du eta landareak behar bezala funtzionatzen laguntzen du. Besteak beste, uraren erregulazioarekin eta hainbat estres-egoerari aurre egiteko gaitasunarekin lotuta dago.

Potasioarekin elikadura orekatua izateak landareak indartsu eta osasuntsu mantentzen laguntzen du.

Ongarri-motak

Landareak ongarritzeko hainbat modu daude, eta bakoitzak bere abantailak ditu.

Ongarri organikoak

Materia organikotik eratorritako produktuak dira; besteak beste: konposta, behar bezala konpostatutako simaurra, zizare-humusa eta materia organikotik eratorritako beste produktu batzuk.

Mantenugaiak emateaz gain, produktu horietako batzuek lurzoruko propietate fisikoak eta biologikoak hobetzen laguntzen dute.

Konposta, adibidez, aliatu bikaina da lorategiko lurzoruaren emankortasuna mantentzeko, behar bezala erabiltzen bada.

Ongarri mineralak

Landareari mantenugai mineralak kantitate zehatzetan emateko formulatutako produktuak dira. Hainbat formatutan aurki daitezke: likidoak, pikordunak, uretan disolbagarriak edo askapen kontrolatukoak.

Abantaila nagusia da zehaztasun handiagoz jakin dezakegula zer mantenugai ematen ari garen.

Askapen geldoko ongarriak

Ongarri hauek mantenugaiak pixkanaka askatzen dituzte denbora-tarte jakin batean. Oso praktikoak dira, maiz ongarritu beharra murrizten dutelako.

Hala ere, fabrikatzaileak adierazitako kantitateak errespetatu behar dira beti.

Ongarri likidoak

Oso erabiliak dira bai etxe barruko landareetan, bai lorontzietan hazten diren landareetan.

Normalean, ureztatzeko urarekin nahasten dira, eta erabiltzeko errazak dira. Mantenugaiak sustraietara nahiko azkar iristen direnez, bereziki garrantzitsua da gomendatutako dosia errespetatzea.

Noiz ongarritu behar ditugu landareak?

Ez dago landare guztientzat balio duen ongarritze-egutegi bakarra.

Ongarri-beharra hainbat faktoreren araberakoa da: landare-espeziea, landarearen adina, erabilitako substratua, urteko garaia, tenperatura, jasotzen duen argi-kantitatea eta hazkunde-erritmoa.

Oro har, landare askok udaberrian eta udan izaten dute hazkunde handiena. Garai horietan, beraz, mantenugai gehiago behar izaten dute.

Udazkenean eta neguan, espezie askok jarduera moteldu egiten dute eta, ondorioz, ongarri-beharra ere txikiagoa izaten da.

Hala ere, etxe barruan, leku epel eta argitsuetan hazten diren landare tropikalek urte osoan zehar jarduera mantendu dezakete.

Horregatik, hobe da landarea behatzea eta haren behar zehatzak ezagutzea, ongarritzeko data finko bati itsu-itsuan jarraitzea baino.

Zenbat maiztasunekin ongarritu behar da?

Maiztasuna erabilitako ongarri-motaren araberakoa izango da.

Ongarri likido batek aste batzuetan behin aplikatzea eska dezake; askapen geldoko ongarri batek, berriz, hainbat hilabetez jardun dezake.

Produktuaren etiketa izango da gure erreferentzia nagusia. Gomendatutakoa baino kontzentrazio handiagoa erabiltzeak ez du landarea azkarrago haziko; aitzitik, arazoak sor ditzake.

Zalantzarik izanez gero, hobe da gutxiago ematea gehiegi ematea baino.

Ez ongarritu arazo larri bat duen landarea

Ohiko akatsetako bat da landare ahul batek berehala ongarri gehiago behar duela pentsatzea.

Landareak arazoak baditu ur faltagatik edo gehiegikeriagatik, tenperatura desegokiengatik, argi faltagatik, sustraietan kalteengatik edo izurrite baten ondorioz, ongarria emateak ez du arazoa zertan konpondu.

Gainera, sustraiak kaltetuta badaude, gatz-kontzentrazio handiak egoera okertu egin dezake.

Ongarria eman aurretik, komeni da galdera hauek egitea:

Landareak nahikoa argi jasotzen du?
Behar bezala ureztatzen ari gara?
Substratuak ondo drainatzen du?
Sustraiak osasuntsu daude?
Izurrite edo gaixotasunen zantzurik badago?
Urteko garai egokia da ongarritzeko?

Landare osasuntsu batek askoz hobeto aprobetxatzen ditu mantenugaiak estres-egoeran dagoen landare batek baino.

Lorontzietako landareak ongarritzea

Ontzietan hazten diren landareek arreta berezia behar dute.

Lorontzian, sustraiek substratu-kopuru mugatua dute. Gainera, maiz ureztatzeak mantenugai batzuk galtzea eragin dezake.

Horregatik, etxe barruko landare askok eta terrazakoek aldizkako ongarritzea behar izaten dute hazkunde-garaian.

Metodo egokia behaketa-ohitura bat hartzea da: landarearen egoera aztertu, substratua begiratu eta behar denean bakarrik ongarritu, betiere landarearen espeziearen eta erabilitako produktuaren arabera.

Komeni da, halaber, beharrezkoa denean substratuaren zati bat berritzea edo landarea birlandatzea. Izan ere, ongarriak ez du kalitatezko substratu baten ordezkorik.

Lorategia ongarritzea

Lorategian egoera bestelakoa da. Ondo egituratutako eta materia organikoz aberatsa den lurzoru batek mantenugai-erreserba ona izan dezake.

Bere emankortasuna mantentzeko praktika egokienetako bat materia organiko ondo deskonposatua gehitzea da, konposta, adibidez.

Lorategian mantenugai jakin batzuen kantitate handiak gehitu aurretik, batez ere dagoeneko finkatuta dagoen lorategi batean, komenigarria izan daiteke lurzoruaren ezaugarriak ezagutzea. Lurzoruaren azterketa batek pH-a eta hainbat mantenugairen erabilgarritasuna erakuts ditzake, eta beharrezkoak ez diren ongarri-ekarpenak saihesten lagundu.

Ongarritzearen helburua lurzoru orekatua mantentzea izan behar da, ez mantenugaiak bereizketarik gabe gehitzea.

Zer gertatzen da gehiegi ongarritzen badugu?

Ongarri gehiegi ematea kaltegarria izan daiteke.

Substratuan gatz-kontzentrazioa gehiegi handitzen bada, sustraiek ura xurgatzeko zailtasunak izan ditzakete. Horrek hainbat sintoma eragin ditzake: hostoen puntak eta ertzak erretzea, orbanak agertzea, landarea zimeltzea eta landarearen egoera orokorra okertzea.

Gainera, mantenugai jakin batzuen gehiegikeriak beste mantenugai batzuen eskuragarritasuna oztopatu eta desorekak sor ditzake.

Horregatik, garrantzitsua da arau erraz hau gogoratzea:

Ongarri gehiago ez da hazkunde handiagoaren sinonimo.

Ongarritzeak landarearen beharrak osatu behar ditu; ez du landarea behartu behar.

Landareak behar bezala ongarritzeko aholkuak

Amaitzeko, gomendio nagusiak arau erraz hauetan laburbil daitezke:

Ezagutu landarea. Landare guztiek ez dituzte mantenugai-behar berak.
Erabili landare eta labore-motari egokitutako ongarria.
Irakurri beti etiketa eta errespetatu adierazitako dosia.
Ez handitu dosia emaitza hobeak lortuko dituzulakoan.
Ongarritu batez ere hazkunde-garaian, landarearen espezieak bestelako beharrik adierazten ez badu.
Ez ongarritu estres handia duen landarerik, lehenik eta behin arazoaren zergatia konpondu arte.
Ziurtatu substratuak behar bezala drainatzen duela.
Ez nahasi mantenugai-faltaren sintomak ureztatze- edo argiztapen-arazoekin.
Gehitu materia organikoa lurzoruari, egokia denean.
Behatu landareak. Haien egoera orokorra da gure zaintzak egokitzeko tresnarik onenetako bat.

Oreka da gakoa

Ongarritzea landareen ohiko zaintzaren parte da, baina ez dugu landareak ahalik eta gehien hazteko lehia bihurtu behar.

Landare batek ura, argia, airea, tenperatura egokia, sustraientzako lekua eta proportzio orekatuetako mantenugaiak behar ditu. Ongarria landarearen beharrak osatzeko laguntza da, baina ezin ditu laborantza-baldintza txarrak konpondu.

Azken batean, ongarritze egokia landareak behar dituen mantenugaiak, une egokian eta behar duen kantitatean ematea da. Gure landareak ezagutzea, haien egoera behatzea eta neurriz jokatzea dira, ziurrenik, lorategia eta lorontziak landare osasuntsu eta indartsuz beteta izateko aholkurik onenak.

Itzuli