Lorategirako eta loreontzirako palmondoak: nola aukeratu espezie egokia eta nola zaindu

Palmondoak dotoreziaren, exotismoaren eta naturaren ikur dira. Haien silueta bereizgarriak edozein kanpo-espazio edertzen du, lorategi zabal batetik hasi eta terraza edo balkoi txiki bateraino. Gainera, espezie asko urte luzez landu daitezke loreontzietan; horri esker, giro tropikalaz gozatzeko aukera dago, lur-sail handirik izan beharrik gabe.

Hala ere, palmondo itxura duten landare guztiak ez dira benetan palmondoak. Badira palmondo faltsu deitzen zaien hainbat espezie, itxuraz oso antzekoak izan arren Arecaceae familiakoak ez direnak.

Artikulu honetan lorategian nahiz loreontzian hazteko egokienak diren palmondoak ezagutuko dituzu. Horrez gain, benetako palmondoen eta palmondo faltsuen arteko aldeak azalduko ditugu, baita haien ezaugarri nagusiak eta urte luzez osasuntsu hazteko behar dituzten lanketak ere.

Zer dira palmondoak?

Palmondoak Arecaceae familia botanikoko landareak dira. Familia horrek 2.500 espezie baino gehiago biltzen ditu, eta gehienak munduko eskualde tropikaletan eta subtropikaletan hazten dira.

Zuhaitz gehienek ez bezala, palmondoek ez dute zurezko enborrik garatzen. Haien “enborra”, estipitea izenekoa, ia lodiera berean mantentzen da landarearen bizi-ziklo osoan.

Palmondoen ezaugarri bereizgarrienetako bat goialdean garatzen duten hosto handien koroa da. Hosto horiek bi motatakoak izan daitezke: palmatuak (abaniko itxurakoak) edo pinatuak (lumaren antzeko egitura dutenak).

Palmondoen jatorria

Palmondoak modu naturalean hazten dira klima tropikaleko eta subtropikaleko kontinente guztietan. Hala ere, espezie batzuk klima epelagoetara ere egokitu dira.

Honako habitat hauetan aurki daitezke:

Oihan tropikaletan.
Basamortuko oasietan.
Itsasertzetan.
Baso hezeetan.
Uharte ozeanikoetan.
Klima epeleko mendialdeetan.

Gaur egun, mundu osoko lorategi eta espazio berdeetan landatzen dira, duten balio apaingarri handiari eta espezieen aniztasunari esker.

Palmondoen ezaugarriak

Palmondoen hainbat ezaugarri dituzte:

Estipite bakarra edo hainbat estipite izan ditzakete.
Hazkunde motela edo ertaina dute.
Hosto handiak eta iraunkorrak garatzen dituzte.
Bizitza luzea izaten dute.
Beroa oso ondo jasaten dute.
Balio apaingarri handiko landareak dira.
Espeziearen arabera, lurrean nahiz loreontzian landu daitezke.

Espezie gehienek lore txikiak ematen dituzte, infloreszentzietan bilduta. Ondoren, tamaina askotako fruituak garatzen dituzte. Horietako batzuek interes ekonomiko handia dute; adibidez, koko-palmondoak eta datil-palmondoak.

Lorategirako palmondoak

Kanpoan leku nahikoa baduzu, palmondoak aukera bikaina dira lorategiari nortasuna eta dotorezia emateko. Espezie bakoitzak bere ezaugarriak ditu; horregatik, garrantzitsua da klimara eta dagoen espaziora ondo egokitzen dena aukeratzea.

Kanariar palmondoa (Phoenix canariensis)

Klima mediterraneoko palmondo apaingarririk ezagunenetako bat da. Bere tamaina handiak eta hostotza trinkoak lorategiko elementu nagusi bihurtzen dute.

Ezaugarri nagusiak:

Tamaina handikoa da.
Hosto ugari eta koroa zabala garatzen ditu.
Hazkunde motela du.
Beroarekiko oso erresistentea.

Lorategi zabaletarako da bereziki egokia, heldutasunera iristean leku handia behar baitu.

Datil-palmondoa (Phoenix dactylifera)

Datilak ematen dituen espezie ezaguna da. Enbor lirainari eta hosto dotoreei esker, lorategi askotan erabiltzen da apaingarri gisa.

Behin sustraituta dagoenean, beroa eta lehortea oso ondo jasaten ditu; horregatik, klima lehor eta eguzkitsuetan oso egokia da.

Excelsa Palmondoa (Trachycarpus fortunei)

Hotzarekiko erresistentzia handiena duten palmondoetako bat da. Klima epel zein freskoetan ondo hazten da, eta izozte arinak ere jasan ditzake.

Horregatik, aukera bikaina da negu hotzak dituzten eskualdeetarako.

Washingtonia (Washingtonia robusta)

Oso erabilia da etorbide eta lorategietan, azkar hazten delako eta altuera handia duelako. Garatzeko nahikoa leku behar du.

Barrurako palmondoak

Palmondo guztiak ez dira kanpoan landatzeko. Espezie askok urte luzez hazten jarrai dezakete loreontzietan, eta oso egokiak dira barrualde argitsuak, patioak eta terrazak zaintzeko.

Areto-palmondoa (Chamaedorea elegans)

Etxe barruan gehien erabiltzen den palmondoetako bat da. Tamaina txikia duenez, erraz egokitzen da ia edozein espaziotara.

Abantaila nagusiak:

Tamaina trinkoa.
Zaintzeko erraza.
Erdi-itzalera ondo egokitzen da.
Hostaila dotore eta trinkoa garatzen du.

Kentia palmondoa (Howea forsteriana)

Barruko landare apaingarri klasikoenetako bat da. Bere itxura dotoreari esker, oso estimatua da etxeetan eta bulegoetan.

Argi naturala badu, urte luzez egoera onean mantendu daiteke, eta ez du zainketa berezirik eskatzen.

Areka palmondoa (Dypsis lutescens)

Zurtoin fin eta arkodun ugari garatzen ditu, eta hostaza oparoari esker itxura tropikal nabarmena ematen dio espazioari.

Barrualde argitsuetan oso ondo hazten da, baina ureztatze erregularra eta giro heze samarra eskertzen ditu.

Europako abaniko-palmondoa (Chamaerops humilis)

Mediterraneo mendebaldeko jatorrizko palmondo bakarra da. Tamaina ertaina duenez, lorategietan nahiz loreontzi handietan landatu daiteke.

Gainera, beroa, lehortea eta haizea oso ondo jasaten ditu; horregatik, kostaldeko lorategietarako aukera bikaina da.

Palmondo faltsuak

Palmondo itxura izan arren, landare guztiak ez dira benetako palmondoak. Horietako askok enbor antzekoa eta goialdean hosto-koroa garatzen dituzte, baina ez dira Arecaceae familiakoak. Antzeko itxura modu independentean garatu dute eboluzioan, eta, horregatik, palmondo faltsu deitzen zaie.

Landare horietako askok balio apaingarri handia dute, eta lorategietan zein etxe barruan erabiltzen dira maiz.

Palmondo faltsu ezagunenak:

Zika (Cycas revoluta)

Palmondo faltsurik ezagunenetako bat da. Egiaz, zikladen taldekoa da; oso antzinako landareak dira, dinosauroak agertu baino lehenagotik Lurrean bizi zirenak.

Hazkunde motela du, baina oso landare sendoa eta iraunkorra da. Gainera, lehortea eta bera nahiko ondo jasaten ditu.

Elefante-hankako juka (Yucca elephantipes)

Enbor lodi eta adarkatua garatzen du, eta hosto luze, zurrun eta zorrotzak ditu.

Mantentze-lan gutxi behar dituenez, oso egokia da ur eskasia duten lorategietarako. Behin sustraituta, lehortea arazorik gabe jasaten du.

Drazena (Dracaena marginata)

Barrualdeetan gehien erabiltzen den landare apaingarrietako bat da.

Enbor lirainak eta hosto luzeek palmondo txiki baten itxura ematen diote, nahiz eta ez izan benetako palmondoa. Argi ugari duen leku batean primeran hazten da.

Kordilinea (Cordyline australis)

Hosto luze eta arkudunak ditu, eta itxura tropikal ikusgarria ematen dio edozein espaziori.

Loreontzietan ondo hazten da, eta klima leuneko lorategietan ere emaitza bikainak ematen ditu.

Palmondoen zainketa

Palmondoak, oro har, landare sendoak dira. Hala ere, osasuntsu eta itxura bikainez haz daitezen, oinarrizko zainketa batzuk behar dituzte.

Argia

Palmondo gehienek argi ugari behar dute.

Espezie tropikal gazteek erdi-itzala ondo jasaten dute, baina kanpoan hazten diren palmondo askok eguzki-argi zuzena behar dute garapen egokia izateko.

Espezie bakoitzaren beharrak ezagutzea garrantzitsua da, argi gehiegi edo gutxiegi jasotzeak hostoen itxuran eragina izan baitezake.

Ureztatzea

Ureztatzea neurriz egin behar da.

Hazkunde garaian komeni da substratua zertxobait heze mantentzea, baina urik pilatu gabe. Gehiegizko hezetasunak sustraiak usteltzea eragin dezake.

Loreontzietan hazten diren aleek arreta handiagoa behar dute, batez ere udan; izan ere, substratua azkarrago lehortzen da.

Lurzorua

Palmondoek lur emankorra eta drainatze ona duten substratuak nahiago dituzte.

Egokiena da lurzorua honelakoa izatea:

Ondo drainatua.
Materia organikoan aberatsa.
Arina.
Aireztatua.

Loreontzietan, landare berde edo palmondoetarako prestatutako substratu espezifikoa erabiltzea gomendatzen da, drainatzea hobetzen duten materialekin nahastuta.

Ongarriztatzea

Udaberrian eta udan komeni da palmondoentzako eta landare berdeentzako ongarri espezifikoak ematea.

Potasioan aberatsak izateaz gain, magnesioa eta manganesoa bezalako mikronutrienteak edukitzea ere garrantzitsua da; izan ere, hostotza sendo eta osasuntsua garatzen laguntzen dute.

Inausketa

Lehortuta edo kaltetuta dauden hostoak bakarrik kendu behar dira.

Inausketa gehiegizkoak landarea ahuldu egiten du, eta fotosintesia egiteko duen gaitasuna murriztu dezake. Horregatik, ez da gomendagarria hosto berdeak moztea, benetan beharrezkoa ez bada.

Palmondoak landatzearen onurak

Palmondoak oso estimatuak dira lorategigintzan, edertasuna ez ezik, moldakortasuna eta mantentze-lan errazak ere eskaintzen dituztelako. Espezie egokia aukeratuta, urte luzez gozatu ahal izango duzu landare sendo eta ikusgarri batez.

Hauek dira palmondoak landatzearen onura nagusiak:

Lorategiari, terrazari edo patioari itxura dotore eta tropikala ematen diote.
Behin sustraituta, espezie gehienek mantentze-lan gutxi behar dituzte.
Ia klima guztietara egokitzen dien espezieak daude.
Espezie asko urte luzez landu daitezke loreontzietan.
Kanpoko espazioen balio apaingarria nabarmen handitzen dute.
Espezie batzuek itzala eta pribatutasuna sortzen laguntzen dute.
Lorategi klasikoetan nahiz diseinu garaikideetan ezin hobeto txertatzen dira.

Palmondo bat landatzea ez da soilik landare bat aukeratzea; espazioari izaera, bertikaltasuna eta nortasuna ematea ere bada.

Palmondoak eta palmondo faltsuak aukera bikainak dira lorategiak, terrazak eta patioak edertzeko. Haien dotoreziari, hostotza ikusgarriari eta moldakortasunari esker, ia edozein espaziotan txerta daitezke, betiere espezie egokia aukeratzen bada.

Landarea hautatzerakoan, kontuan hartu behar dira erabilgarri dagoen espazioa, klimaren ezaugarriak eta jasoko duen eguzki-argia. Baldintza horietara ondo egokitzen den espezie batek garapen hobea izango du, eta urte luzez osasuntsu iraungo du.

Zainketa egokiak ere funtsezkoak dira. Ondo drainatutako substratua, ureztatze neurritsua, argi nahikoa eta hazkunde-garaian ongarriztatze orekatua nahikoa izaten dira palmondo gehienak egoera onean mantentzeko.

Ezagutza eta arreta apur batekin, erraz sor dezakezu urte osoan erakargarri izango den txoko berde bat naturaren eta giro tropikalaren ukitua zure etxera hurbilduko duena.

Itzuli